Zelimhan Yandarbiyev
📍 Çeçenistan | 📅 13.02.2004
📜 Vasiyeti / Sözü
"Çeçenistan özgür olana kadar savaş bitmez, zafer Allah’tandır!"
Hayatı ve Mücadelesi
Zelimhan Abdulmuslimoviç Yandarbiyev, 12 Eylül 1952'de Kazakistan'da doğdu; çünkü Stalin döneminde Çeçen halkı toplu sürgüne uğramıştı ve ailesi de bu sürgünden etkilenmişti. Çocukluğu zor şartlarda geçti, ama edebiyata ve millî bilince erken yaşta yöneldi. Çeçen diliyle şiirler, hikâyeler ve romanlar yazdı; vatan sevgisi, özgürlük mücadelesi temalı eserleri Çeçen halkı arasında çok sevildi ve direniş ruhunu besledi. Sovyet döneminde bile millî kimliğini koruyan bir entelektüeldi.
1990'ların başında Çeçenistan bağımsızlığını ilan edince siyasete atıldı. Cahar Dudayev'in yakın çalışma arkadaşı oldu, İçkerya Çeçen Cumhuriyeti'nin kuruluşunda rol aldı. Dudayev'in 1996'da Rus roketiyle şehit edilmesinden sonra, Nisan 1996 - Ocak 1997 arası Çeçen Cumhuriyeti İçkerya'nın ikinci Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Bu dönemde direnişi organize etti, uluslararası arenada Çeçen davasını savundu. Birinci Çeçen Savaşı sonrası barış anlaşmalarında (Hassavyurt Anlaşması) etkili oldu.
İkinci Çeçen Savaşı başlayınca (1999) yeniden cepheye döndü, ama Rus baskısı artınca sürgüne gitmek zorunda kaldı. Katar'a yerleşti, burada Çeçen direnişini diplomatik yollardan desteklemeye çalıştı; İslam dünyasından yardım toplamak, tanınma çabası içindeydi. Rus istihbaratı (FSB/GRU) tarafından hedef alındı: 13 Şubat 2004'te Doha'da camiden çıktıktan sonra SUV'sine yerleştirilen bombayla ağır yaralandı, hastaneye kaldırılırken şehit oldu. Oğlu Daud da ağır yaralandı. Suikast sonrası Katar mahkemesi iki Rus ajanını suçlu buldu ve "Rus liderliğinin emriyle" yapıldığını açıkladı; ajanlar kısa süre tutuklu kaldıktan sonra Rusya'ya iade edildi.
Yandarbiyev, hem kalemiyle hem liderliğiyle Çeçen halkının bağımsızlık mücadelesinin sembollerinden biriydi. Eserleri hâlâ okunur, gençlere ilham verir. Ruslar onu "terörist" diye yaftalasa da, Çeçenler ve ümmet için bir kahraman ve şehit olarak anılır. Mekânı cennet olsun, Allah rahmet eylesin.