Salman Raduyev
📍 Çeçenistan | 📅 14.12.2002
📜 Vasiyeti / Sözü
"Ömrümü vatanımın özgürlüğü için harcadım ve bundan asla pişmanlık duymadım!"
Hayatı ve Mücadelesi
Salman Betyroviç Raduyev, 13 Şubat 1967'de Çeçenistan'ın Gudermes yakınlarındaki Novogroznensky (Novye Gordali) köyünde doğdu. Gordaloy teipinden (klanından) gelen bir ailede yetişti. Gençliğinde Sovyet döneminde inşaat ve yerel yönetim işlerinde çalıştı, 1992'de Çeçenistan bağımsızlığını ilan edince Cahar Dudayev'in yanında yer aldı. Dudayev'in kuzeninin kızı ile evlendiği için "Dudayev'in damadı" olarak da anıldı. Birinci Çeçen Savaşı'nda (1994-1996) hızla yükseldi; "Yalnız Kurt" lakabıyla tanındı, 6. Tugay'ın komutanı oldu, Gudermes, Argun ve Grozny bölgelerinde Ruslara ağır kayıplar verdirdi.
En meşhur eylemi 9-18 Ocak 1996'daki Kızılyar-Pervomayskoye baskınıydı: Dağıstan'ın Kızılyar şehrinde bir hastane ve polis binasını basarak yüzlerce rehine aldı, sonra Pervomayskoye köyüne çekildi. Rus ordusunun tank, helikopter ve özel kuvvet saldırısına rağmen direndi; 78 rehine ve çok sayıda sivil öldü, ama Raduyev ve adamlarının çoğu kaçmayı başardı. Bu eylem Rusları masaya oturmaya zorladı, Hassavyurt Anlaşması'nın yolunu açtı. Mart 1996'da başından vuruldu, Ruslar "öldü" diye ilan etti ama plastik cerrahiyle yüzünü değiştirerek geri döndü – bu "ölüm ve diriliş" hikâyesi efsaneleşti.
Maskhadov döneminde tuğgeneral rütbesi aldı ama radikal tavırları nedeniyle rütbesi indirildi. İkinci Çeçen Savaşı'nda (1999-) gerilla operasyonlarına devam etti, ama Mart 2000'de Gudermes yakınlarında yakalandı. 2001'de Rusya'da yargılandı, "terörizm, cinayet, rehine alma" suçlamalarıyla ömür boyu hapse mahkûm edildi. Solikamsk'taki Beyaz Kuğu cezaevinde ağır şartlarda tutuldu; Aralık 2002'de iç kanama sonucu öldü. Rus yetkililer "hastalık" dese de, ailesi ve Çeçen kaynakları işkence ve zehirlenme iddiasında bulundu. Cenazesi ailesine verilmedi.
Raduyev, Çeçen direnişinde "en radikal ve korkusuz" komutanlardan biri olarak anılır; eylemleri tartışmalı olsa da vatan sevgisi, cesareti ve "pişmanlık duymadan ölmek" vasiyetiyle genç mücahitlere örnek oldu. Mekânı cennet olsun, Allah rahmet eylesin.